تحلیل کامل اظهارات محمدباقر قالیباف در جمع پژوهشگران مرکز تحقیقات اسلامی مجلس

سخنان رئیس مجلس شورای اسلامی بر سه محور اصلی بنا شده است: اهمیت سرمایه اجتماعی (اعتماد)، ضرورت اثبات عملی کارآمدی حکمرانی دینی، و همسوسازی دین با پیشرفت‌های علمی و فناوری (هوش مصنوعی).

۱. بنیان حکمرانی: اعتماد، مشارکت و منابع قدرت

قالیباف در هسته اصلی سخنان خود، اعتماد را محور سلامت جامعه دانست:

• ریشه مشکلات: «تمام اشکالات جامعه ناشی از بی‌اعتمادی است.»
• هدف اعتماد: اعتماد باید منجر به «مشارکت معنادار» شود.
• خروجی مشارکت: این مشارکت باید نمایانگر چهار منبع حیاتی قدرت برای اداره حکومت باشد: قدرت، ثروت، معرفت، و منزلت.

۲. اثبات کارآمدی دین در اداره جامعه

با توجه به اینکه عملکرد نظام اسلامی به پای دین نوشته می‌شود، وی بر یک وظیفه راهبردی تأکید کرد:

• اثبات عملی: باید کارآمدی دین در اداره جامعه به اثبات برسد تا مسیر تحقق «ایران قوی» هموار شود.
• نقش پژوهش: مراکز پژوهشی دینی فرصت بزرگی برای فراهم کردن پیوند علم و دین در اداره جامعه دارند.
• پایه حکمرانی: اداره حکومت ابعاد مختلفی دارد و حتماً به یک منظومه کامل دینی و احکام فقهی نیازمند است.

۳. مواجهه با انقلاب داده‌ها و هوش مصنوعی

رئیس مجلس به تحولات ناشی از فناوری اشاره کرد و ضرورت همگامی دین با این تغییرات را مطرح ساخت:

• دگرگونی جهان: داده‌ها در حال گرفتن جای قوانین هستند و سبک زندگی را متحول می‌کنند.
• تکلیف ملی: طبق فرمایشات رهبر معظم انقلاب، ایران باید در حوزه هوش مصنوعی به جمع ده کشور برتر بپیوندد.
• نقش انسان: هوش مصنوعی ابزاری است که انسان باید تفکر و آینده‌نگری را به آن بدهد، زیرا فاقد آینده‌نگری ذاتی است و بر همین اساس در قانون‌نویسی نظارت انسانی ضروری است.
• نتیجه‌گیری: اداره کشور تنها با علم و همراه با دین ممکن خواهد بود.

۴. ساماندهی قوانین؛ کاهش بوروکراسی و فساد

قالیباف یکی از موانع موجود در حکمرانی را تراکم قوانین دانست و بر اصلاح ساختار قانون‌گذاری تأکید کرد:

• کاهش قوانین: مجلس باید بیش از ۱۲,۵۸۳ قانون موجود را به حدود ۳,۵۰۰ قانون کاهش دهد تا مردم در آسایش باشند.
• علت فساد: وجود قوانین ناکارآمد یکی از دلایل اصلی فساد است.
• صلاحیت انحصاری: تأکید شد که تنها مجلس حق قانون‌نویسی دارد و باید با همکاری مرکز پژوهش‌ها و مرکز تحقیقات اسلامی، فرآیند قانون‌نویسی صحیح را پیش ببرد و قوانین گذشته را اصلاح کند.

این سخنرانی تصویر جامعی از دغدغه‌های قانون‌گذاری و حکمرانی ریاست مجلس در مقطع فعلی را ارائه می‌دهد.